میانگین اصلاح قیمت محصولات ایران خودرو، نصف تورم تعیین شد

الگوی افزایش مبتنی بر سطح فناوری و طبقه بندی محصولات
بررسی دقیق قیمت های جدید نشان می دهد که افزایش قیمت ها به صورت یکنواخت و خطی اعمال نشده، بلکه بر اساس یک الگوی هوشمندانه و مبتنی بر سطح فناوری، امکانات و رده بندی محصولات طراحی شده است. خودروهای اقتصادی نظیر رانا و سورن با میانگین افزایش ۲۶ درصدی، کم ترین نرخ رشد را تجربه کرده اند. در رده بعد، خودروهای میان رده از جمله دنا دستی و تارا دستی با میانگین ۳۵ درصد افزایش مواجه شده اند و در نهایت، محصولات اتوماتیک و پلتفرم های جدید که از فناوری پیشرفته تر و هزینه تولید بالاتری برخوردارند، افزایشی در دامنه ۴۰ تا ۵۰ درصد را به خود دیده اند.
این تفاوت در نرخ افزایش، پیام روشنی دارد، خودروهای اقتصادی که سهم عمده ای از سبد مصرفی خانوارهای ایرانی را تشکیل می دهند، کم ترین فشار قیمتی را تحمل کرده اند و بار اصلی افزایش هزینه ها متوجه محصولات با سطح فناوری بالاتر و گرانقیمت تر شده است که می توان این اقدام را «الگوی افزایش قیمت با نگاه به حمایت از خودروهای اقتصادی» روایت کرد.

تناسب افزایش با قیمت پایه؛ جهش نامتعارف در کار نیست
یکی از نگرانی های اصلی در زمان اعمال افزایش قیمت، احتمال ایجاد جهش های نامتناسب در محصولات ارزان قیمت است که می تواند توان خرید قشرهای کم درآمد را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. اما داده های موجود نشان می دهد که رشد قیمت ها به طور کامل با سطح قیمت پایه خودروها تناسب دارد.
به بیان دقیق تر، هرچه قیمت پایه خودرو بالاتر بوده، میزان بروزرسانی قیمت نیز متناسب با آن افزایش یافته است. این بدان معناست که خودروهای اقتصادی نه تنها از نظر درصدی، بلکه از حیث رعایت تناسب با کلاس خودرو، از یک قاعده منسجم پیروی کرده اند و هیچ گونه جهش نامتعارف یا غیرمنتظره ای در این بخش دیده نمی شود. این ویژگی، نشان از دقت نظر در طراحی الگوی افزایش قیمت و جلوگیری از ایجاد شوک در بازار خودروهای پرمصرف دارد.

افزایش ریالی؛ روایتی واقعی تر از تغییر قیمت ها
در کنار توجه به نرخ های درصدی، نگاه به مبلغ ریالی افزایش قیمت ها، تصویر روشن تری از واقعیت این بروزرسانی ارائه می دهد. در گروه خودروهای اقتصادی، افزایش ریالی حدود ۳۰۰ میلیون تومان بوده است، در حالی که این رقم برای محصولات سطح بالاتر به بیش از یک میلیارد تومان می رسد. این تفاوت چشمگیر در مبلغ ریالی، کاملا ناشی از اختلاف در قیمت پایه این محصولات است و نشان دهنده یک جهش قیمتی غیرعادی یا رفتار سلیقه ای در تعیین نرخ ها نیست.
در واقع، اگرچه ممکن است نرخ افزایش درصدی در برخی مدل های گران قیمت تر بالاتر به نظر برسد، اما افزایش ریالی اعمال شده نسبت مستقیم و معناداری با قیمت پایه هر خودرو دارد و این موضوع نشان می دهد که محاسبات صورت گرفته از دقت و انسجام بالایی برخوردار بوده است. این رویکرد می تواند در ادراک عمومی و جلوگیری از بزرگ نمایی در مورد افزایش قیمت ها نقشی کلیدی ایفا کند.

بروزرسانی قیمت در مقایسه با تورم کشور
شاید مهم ترین شاهدی که بر منطقی بودن این افزایش قیمت دلالت دارد، مقایسه آن با نرخ تورم عمومی کشور است. بر اساس آمارهای رسمی، تورم نقطه به نقطه اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ به حدود ۸۴ درصد رسیده است. با این حساب، مجوز بروزرسانی قیمت محصولات ایران خودرو که به طور میانگین ۴۰ درصد تعیین شده، به مراتب کم تر از نرخ تورم عمومی کشور است و در برخی رده های خودروهای اقتصادی که افزایش ۲۶ درصدی را تجربه کرده اند، این اختلاف حتی چشم گیرتر می شود.
این مقایسه نشان می دهد که تصمیم گیرندگان خودروساز، با وجود فشار شدید هزینه ها، تلاش کرده اند تا دامنه افزایش قیمت را به گونه ای مدیریت کنند که نه تنها از تورم عمومی عقب تر باشد، بلکه در رده های پرمصرف، به میزان قابل توجهی کم تر از آن قرار گیرد. به عبارت دیگر، این بروزرسانی نه یک افزایش قیمت در معنای واقعی، که صرفا تعدیلی برای جلوگیری از عقب ماندگی بیشتر قیمت کارخانه از تورم و هزینه های جاری محسوب می شود.

افزایش قیمت نهاده ها و اجتناب ناپذیر بودن واقعی سازی
واقعیت انکارناپذیر اقتصاد خودروسازی این است که هزینه های تولید با سرعتی بسیار بالاتر از نرخ تورم عمومی در حال رشد است. بررسی ها نشان می دهد که قیمت قطعات خودرو که بخش عمده ای از هزینه های تولید را تشکیل می دهد، به طور میانگین بین ۲۰ تا ۳۵ درصد افزایش یافته است. این افزایش عمدتا ناشی از رشد هزینه های حمل ونقل، افزایش تعرفه های گمرکی به میزان تقریبی دو برابر، جهش هزینه های انبارداری، رشد ۶۰ درصدی هزینه های حقوق و دستمزد و همچنین افزایش بیش از ۵۰ درصدی هزینه حامل های انرژی بوده است. از سوی دیگر مواد اولیه خودروسازان و قطعه سازان با تورم ۳۰۰ درصدی نسبت به سال گذشته تامین می شود. 
در چنین شرایطی، تداوم تولید با قیمت های قبلی نه تنها به معنای تداوم زیاندهی خودروسازان، بلکه به معنای تهدید کیفیت، کاهش سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه و در نهایت تضعیف توان رقابتی صنعت خودرو در بلندمدت خواهد بود. بنابراین، واقعی سازی قیمت محصولات ایران خودرو نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای بقای تولید و حفظ اشتغال در این صنعت حیاتی محسوب می شود.

گامی در مسیر ثبات و پایداری تولید
با توجه به مجموع عوامل یادشده، می توان نتیجه گرفت که بروزرسانی اخیر قیمت محصولات ایران خودرو، اقدامی هوشمندانه، حساب شده و ضروری در مسیر حفظ پایداری تولید و حرکت به سمت واقعی سازی قیمت ها بوده است. الگوی افزایش مبتنی بر سطح فناوری و طبقه بندی محصولات، تناسب با قیمت پایه، عقب ماندگی از نرخ تورم عمومی و همچنین انطباق با رشد هزینه های نهاده های تولید، همگی نشان می دهند که این تصمیم بر اساس یک تحلیل کارشناسی دقیق و با هدف ایجاد کم ترین فشار ممکن بر اقشار مختلف جامعه اتخاذ شده است. انتظار می رود این رویکرد، ضمن ایجاد ثبات در بازار خودرو، زمینه ساز بهبود کیفیت، توسعه محصولات جدید و ارتقای سطح خدمات پس از فروش در بلندمدت فراهم آورد.