آب پاکی روی دستان شایعه‌سازان؛ مدیرعامل سایپا از پشت‌پرده‌ رونمایی کرد

یکسالی است که صنعت خودرو کشور با حاشیه‌های تازه‌ای روبه‌رو شده است. برخی نمایندگان مجلس و رسانه‌ها، شرکت‌های قطعه‌سازی را به «گروگان‌گیری» تولید سایپا متهم کردند. روایت غالب این بود که قطعه‌سازان فعال در زنجیره تامین، با خودداری از ارسال قطعات، سایپا را در تنگنا قرار داده و باعث انباشت ۵۲ هزار دستگاه خودروی ناقص در پارکینگ‌ها شده‌اند. در مقابل، قطعه‌سازانی همچون شرکت کروز اعلام کردند که پرداخت مطالبات از سوی شرکت سایپا با تعویقی طولانی مواجه شده است. اگرچه که آن‌ها در بیانیه‌ها و مصاحبه‌های خود تاکید کردند که به رغم عدم پرداخت مطالبات از سوی شرکت سایپا، در حد توان خود قطعات مورد نیاز را برای این شرکت ارسال کرده‌اند. اما حالا مدیرعامل سایپا با اظهاراتی صریح، روایت تازه‌ای از ماجرا ارائه داده است.

مشکلات امروز سایپا، حاصل اشتباهات دیروز است

علی شیخ‌زاده، مدیرعامل گروه خودروسازی سایپا، به تازگی و در جمع خبرنگاران در نشست خبری در بورس تهران، از مهم‌ترین محورهای سخنان او تایید بدهی به قطعه‌سازانی همچون کروز بود. این مدیر قدیمی و باتجربه صنعت خودرو ضمن اشاره به مشکلات ناشی از تصمیمات مدیران گذشته در ایجاد تعهد برای ایفای سفارش‌هایی که در توان تولید شرکت سایپا نبودند، با صراحت اعلام کرد که سایپا در مقطعی «بدهی قابل‌توجهی» به شرکت کروز و سایر قطعه‌سازان زنجیره تامین داشته است. این بدهی مربوط به دورانی بوده که وی تازه مدیریت سایپا را برعهده گرفته بود. به گفته شیخ‌زاده، وی تلاش کرده است تا با روش‌هایی همچون کاهش هزینه‌های تولید، کاهش تعهدات معوق یا فروش املاک مازاد، بخشی از این بدهی‌ها را پرداخت کرده اما پذیرفت که همچنان بدهی‌های قابل توجهی به زنجیره تامین باقی مانده است.

در عین حال وی یادآور شد که شرکت سایپا در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ با قبول ثبت‌نام چند برابر ظرفیت تولید خود، عملا تعهداتی را پذیرفته که قدرت برآورده کردن آن‌ها را نداشته است. تعهداتی که در نهایت حتی با تولید چند برابر ظرفیتی قطعه‌سازان نیز قابل برآورده کردن نبوده است.

با ایران خودرو رقابتی نداریم، انحصاری در کار نیست

مدیرعامل شرکت سایپا در بخش دیگری از اظهارات خود تاکید کرده که رابطه سایپا و کروز امروز به شکل انحصاری نیست و بحث رقابت با ایران‌خودرو برای تامین قطعه، هیچ‌گاه مطرح نبوده است. مدیرعامل سایپا افزوده است هرجا احساس کرده‌اند در تامین قطعه انحصار شکل گرفته، آن را نپذیرفته و مسیرهای جایگزین را دنبال کرده‌اند، حتی اگر این کار هزینه بیشتری داشته باشد. این اظهارات اما برخلاف گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای بود که در آن ادعا می‌شد برخی قطعه‌سازان نظیر شرکت کروز انحصارگر و تک‌سورس بوده و مشکلات شرکت سایپا ناشی از این مسئله بوده است.

شیخ‌زاده در ادامه یادآور شد که همکاری با شرکت کروز در یک سال گذشته همواره با فراز و نشیب همراه بوده، اما حتی تا روز قبل از این اظهارات، جلسات کاری با کروز برگزار شده است. به گفته او، این همکاری قطع نشده و تلاش شده تا نیازهای تولید از طریق تامین‌کنندگان مختلف پوشش داده شود. این اظهارات نیز نشان می‌دهد این دو شرکت برخلاف جنجال‌های رسانه‌ای مبتنی بر عدم همکاری و عدم ارسال قطعات از سوی شرکت کروز، به رغم برخی اختلافات احتمالی که در روابط تجاری ممکن است پیش بیاید، به صورت منظم در حال گفت‌وگو، رایزنی و همکاری با یکدیگر بوده‌اند.

یکی دیگر از گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای جدی در یکسال گذشته، طرح این ادعا بود که شرکت کروز تلاش دارد تا با ایجاد اخلال در روند تولید شرکت سایپا، ارزش سهام این شرکت را کاهش دهد تا در نهایت بتواند سهام این شرکت را خریداری کند. اما اظهارات شیخ‌زاده پایان بخش این ادعاها بود. مدیرعامل سایپا ضمن رد این ادعاها، شایعه تمایل کروز برای خرید سهام سایپا را به‌کلی بی‌اساس خواند و گفت که کروز متقاضی خرید مستقیم سایپا نیست.

مقایسه ادعاها و پاسخ‌ها؛ کدام طرف راست می‌گوید؟

اظهارات مدیرعامل شرکت سایپا در حالی است که طی یکسال گذشته، به دلیل مشکلات پیش آمده در بخش تولید شرکت سایپا، اظهارات بسیاری علیه شرکت کروز و سایر قطعه‌سازان مطرح شده بود. اکنون می‌توان با مقایسه این اظهارات، با بیانیه‌ها و گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای قبلی به این جمع‌بندی رسید که اغلب این اظهارات، ادعاهایی خلاف واقع بوده‌اند. بطور مثال ادعای «عدم ارسال قطعه از سوی شرکت کروز برای به گروگان‌ گرفتن خط تولید سایپا» با توجه به بدهی قابل توجه شرکت سایپا به شرکت کروز و سایر قطعه‌سازان، بی‌معنا است. بدیهی است که عدم پرداخت مطالبات به هر شرکتی، به معنای کاهش شدید نقدینگی و در نتیجه کاهش توان تولید است. هیچ شرکت تولیدکننده‌ای عمدی در کاهش تولید ندارد و همواره کاهش تولید به معنای ضرر بیشتر است. در اینجا تفاوتی نمی‌کند که تولیدکننده خودروساز باشد یا قطعه‌ساز.

ادعای دوم اما طرح این موضوع بوده است که شرکت کروز یا سایر قطعه‌سازان به دلیل رقابت‌های میان شرکت سایپا و ایران‌خودرو یا داشتن انحصار، قطعات مورد نیاز شرکت سایپا را تامین نمی‌کردند. اما این اظهارات نشان می‌دهد که اتهام تبانی با رقیب یا انحصار قطعه سازان در تولید قطعات فاقد پشتوانه واقعی بوده و خود سایپا نیز این روایت را تایید نکرده است.

در عین حال تاکید بر بدهی ۹۰ همتی شرکت سایپا نیز نشان داد که مشکل مذکور نه انحصار که مسئله بدهی‌های معوق سایپا بوده که به نظر می‌رسد با تلاش‌های شبانه‌روزی مدیران این شرکت در حال برطرف شدن است و می‌توان انتظار داشت به زودی این شرکت بتواند خودروهای معوق خود را به عدد صفر نزدیک کند.

در نتیجه این اظهارات مدیرعامل سایپا که خود نماینده طرف زیان‌دیده در این ماجرا است، عملا مشخص می‌شود که برخی اظهارات خلاف واقع و گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای، نه تنها واقعیت نداشته است که حتی چنین ادعاهای بی‌پشتوانه‌ای مستمسکی شد برای برخی ادعاها از سوی گروهی از مسئولان و نمایندگان مردم که اکنون مشخص می‌شود نسبتی با واقعیت نداشته‌ است.

به‌جای تضعیف، تقویت کنیم

در شرایط فعلی که کشور با جنگی تحمیلی در عرصه اقتصاد مواجه است و معیشت مردم هدف اصلی این جنگ است، صنعت خودرو و زنجیره تامین آن نباید میدان تنش‌های بی‌حاصل باشد. آنچه از این ماجرا برمی‌آید این است که نیاز به همدلی و هم‌افزایی بیش از هر زمان دیگری حس می‌شود. تولیدکنندگان و قطعه‌سازان باید در کنار هم قرار بگیرند، نه در برابر هم. اتهام‌زنی بدون سند، نه‌تنها کمکی به حل مشکلات نمی‌کند، بلکه فضای همکاری را تخریب می‌کند.

در عین حال نیز در میان بخی رسانه‌ها، فرهنگ تحقیق پیش از اتهام باید جایگزین شتاب‌زدگی در قضاوت شود. کسانی که در سخت‌ترین شرایط، خط تولید را فعال نگه داشته‌اند، شایسته تقدیرند، نه متهم‌شدن به گروگان‌گیری. مدیرعامل سایپا با اذعان به بدهی و اقدام برای تسویه آن، نشان داد که واقعیت پیچیده‌تر از روایت‌های یک‌سویه است.

اظهارات مدیرعامل سایپا، پرده از واقعیت تازه‌ای برداشت؛ مشکلات سایپا و کروز عمدتا ریشه مالی داشته و با پرداخت بخش مهمی از بدهی‌ها، مسیر همکاری هموارتر شده است. حال که مدیرعامل سایپا خود به‌عنوان مسئول مجموعه زیان‌دیده، اتهامات طرح شده علیه قطعه‌سازان را نپذیرفته و بر ادامه همکاری تاکید کرده، انتظار می‌رود نمایندگان مجلس و رسانه‌ها نیز با نگاهی منصفانه‌تر به این صنعت بنگرند. در شرایط سخت کنونی، سربازان خط تولید اعم از خودروساز و قطعه‌ساز را نباید با اتهامات بی‌سند، از میدان به در کرد؛ باید دست آنها را گرفت و برای عبور از بحران‌ها همراهی‌شان کرد.